Bolesławiecka „Solidarność” w Gdańsku

0

Pamiątka więzienna bolesławieckiego NSZZ „Solidarność” została stałym elementem wystawy w Sali BHP Stoczni Gdańskiej. Makatka – bo o niej mowa – została przemycona przez Zbigniewa Razika i jego żonę Irenę w 1983 r., z Zakładu Karnego w Strzelinie, gdzie Z. Razik odsiadywał wyrok za działalność związkową. Inicjatorami umieszczenia na stałe bolesławieckiej pamiątki z czasów walki z komuną w Gdańsku byli: znany, pochodzący z Bolesławca historyk Mariusz Olczak oraz dyrektor Muzeum Ceramiki w Anna Bober-Tubaj.

– Ta makatka ma swoją własną historię – mówi Zbigniew Razik – Została wykonana na… onucy. Wiosną 1983 r. zakłady karne, w których odsiadywali wyroki działacze „Solidarności” odwiedzać miały organizacje międzynarodowe. Miały sprawdzać warunki odsiadywania wyroków przez więźniów politycznych. Dostaliśmy wówczas wszystko nowe. Od ręczników, onuc, bielizny, po więzienne uniformy. Jednym z uwięzionych był utalentowany artystycznie człowiek i to on – właśnie na onucach – tworzył pamiątkowe makatki. Potem podpisywali się na nich więzieni. Większość z makatek została skonfiskowana przez klawiszy. Moją udało mi się przemycić – dodaje.

zrazik.jpg

Zbigniew Razik – działacz ZSZZ „Solidarność” skazany w latach 80-tych XX w. na więzienie za działalność związkową.

Przed widzeniem z żoną Ireną, Z. Razik przyfastrygował makatkę do wewnętrznej strony koszuli. Podczas rewizji „przedwidzeniowej” klawisze nie zorientowali się, że tak postąpił. W sali widzeń, gdzie kontrola była nieco luźniejsza, udało się odpruć makatkę. Pani Irena zapakowała ją do kieszeni i wyniosła z zakładu karnego. Potem ukryła ją w domu. Stanowiła rodzinną pamiątkę.

bog honor
Makatka Zbigniewa Razika przemycona z Zakładu Karnego w Strzelinie. FOT. Łukasz Grochowski

Od lat dziewięćdziesiątych XX w. makatka umieszczona była w Izbie Pamięci NSZZ „Solidarność” w Bolesławcu. W siedzibie związku przy ul. Karpeckiej. Zainteresował się nią historyk badający dzieje Bolesławca – p. Mariusz Olczak. Wszak ta makatka to swojego rodzaju dokument. Wypisani są na niej więźniowie polityczni, którzy wraz ze Z. Razikiem odbywali wówczas karę w Strzelinie. Byli to ludzie m.in. z Gliwic, Wrocławia, Bolesławca, Świebodzina, Dębna Lubuskiego, Krakowa, Częstochowy czy Legnicy…

Po konsultacji z działaczami związkowymi z Bolesławca oraz dyrektor Muzeum Ceramiki A. Bober-Tubaj, pan Mariusz Olczak zabrał ją do Gdańska. Rozmawiając z kustoszem wystawy w Sali BHP, przekonał go, że tego typu pamiątka powinna znaleźć się wśród historycznych eksponatów dotyczących „Solidarności”.

ekspozycja w sali BHP Gdańsk.jpg

Fragment ekspozycji w Sali BHP Stoczni Gdańskiej. FOT. Łukasz Grochowski

– Nie byłoby tej wielkiej „Solidarności” z pierwszych stron gazet, gdyby nie działacze z mniejszych ośrodków – mówił – To właśnie tacy ludzie, jak ci wypisani na makatce, tworzyli siłę i masowość związku. Taka argumentacja przekonała kustosza i od kilku dni makatka z Bolesławca eksponowana jest w Sali BHP. I pozostanie tam na stałe. Makatce towarzyszy krótki opis jej historii. Historii, która jest także historią Bolesławca.

Info Telewizja Łużyce

Dodaj Komentarz